१ मे महाराष्ट्र दिन व कामगार दिनानिमित्त सदिच्छा!

जिंदाबाद साथी!

या महाराष्ट्र दिन व कामगार दिनानिमित्त आपण ‘ऐसा भारत बनाएंगे’ चा विशेषांक अंक १२ वा फक्त मराठी भाषेत ‘असा भारत घडवूया’ या नावाने प्रकाशित करीत आहोत.

या विशेषांक मध्ये युवती युवकांनी लेख कवितांच्या माध्यमांतून महाराष्ट्रातील संत परंपरा, कामगार, सरकारी शाळांची स्तिथी, एस.टी कर्मचाऱ्यांची स्तिथि, महाराष्ट्राची संस्कृती सारख्या विषयावर आपले विचार, मत अभ्यासपूर्वक मांडले आहे.

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या यशस्वी प्रयत्नाने महाराष्ट्रातील मराठी भाषिकांसाठीचे स्वतंत्र महाराष्ट्र राज्य निर्माण झाले. व १ मे १९६० महाराष्ट्राच्या इतिहासातील महत्वाचा दिवस ठरला. व १ मे महाराष्ट्र दिवस म्हणून साजरा होऊ लागला…

एस.एम.जोशी, श्रीपाद डांगे, प्रल्हाद केशव अत्रे, सेनापती बापट, डॉ. भीमराव आंबेडकर, प्रबोधनकार ठाकरे, भाई उद्धवराव ठाकरे, शाहीर अण्णा भाऊ साठे, शाहीर अमर शेख यांनी या लढ्यात महत्वाची भूमिका निभावली. पण या व्यतिरिक्त १०७ जण या लढयात शाहिद झाले. त्यांच्या स्मरणार्थ मुंबईत उभारले गेलेले स्मारक आजही आपल्याला ‘हुतात्मा स्मारक’ नावाने पाहायला मिळते.

यावरून हे तर नक्कीच कळते की हा लढा लहान मोठा नव्हता तर इतिहास घडवणारा होता. पण तरीही शालेय शिक्षणात या संबंधी नीट, गांभीर्याने शिकवले जात नाही.

या चळवळीतील नेत्यांची भूमिका आणि महाराष्ट्रातील आजच्या नेत्यांची भूमिका पाहता प्रश्न पडतो, आपण इतिहासाचे कृतज्ञ बनतोय की कृतघ्न… करण आपण पाहतोय. आपल्या मूलभूत सुविधांसाठी आपण लोकप्रतिनिधी निवडून दिले पण ते सारे भाषा, धर्म, जात, भोंगे, हिंदू – मुस्लिम द्वेष आपल्यात मुरण्यात बसलेत… महाराष्ट्रातील प्रत्येक नागरिकांच्या मूलभूत गरजांची, विकासाची भाषा आता इथे दिसेनाशी झाली आहे. पाणी, लाइट,घर,शिक्षण, रोजगार, महागाई या जगण्यासाठीच्या महत्वाच्या प्रश्नांना दुर्लक्षित करून मात्र हनुमान चाळीसा पाठ करण्यात राजकीय नेते गुंतलीत …. का ह्याच साऱ्या गोष्टी घडाव्यात म्हणून स्वतंत्र झाला का हा महाराष्ट्र…? तर नाही…

ही संतांची भूमी आहे, श्रमिकांची भूमी आहे… संत तुकाराम, गाडगेबाबा, शिवाजी महाराज, साऊ – ज्योती, आंबेडकर, अण्णाभाऊंची भूमी… वऱ्हाडी, कोकणी, खांदेशी, घाटी अशा विविध ४० भाषा येथे बोलल्या जातात आणि त्याच सोबत लावणी, ठेचा – भाकरी आपले वैशिष्ट्येच. माणुसकीचे संस्कार करणाऱ्या या भूमीची ही संस्कृती जपणे आपली जबाबदारी आहे.

आज महाराष्ट्र दिन त्याच सोबत जागतिक कामगार दिन देखील आहे. कामगारांना त्यांचे हक्क अधिकार मिळावे म्हणून भारत व जगभरात विविध चळवळी उभारल्या. १८८४ साली नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी बॉम्बे मिल हेड्स ची स्थापना केली. आणि त्यांच्या प्रयत्नांतुन रविवार ही साप्ताहिक सुट्टी सर्व कामगारांना मिळू लागली. त्याचसोबत डॉ. आंबेडकरांमुळे कामगारांना प्राथमिक सेवा, कामगार राज्य विमा, कामाचे तास १२ ऐवजी ८ झाले, कामगार संघटनेला मान्यता मिळाली, भरपगारी सुट्टी, महागाई भत्ता, कायदेशीर संपत्तीचा अधिकार, आरोग्य विमा, कल्याणकारी निधी, भविष्य निर्वाह निधी, प्रसूतीच्या वेळेस पगारी रजा, स्त्री पुरुष समान काम आणि समान वेतन पगार, महिला कामगार संरक्षण कायदा ई. सुविधा मिळू लागल्या. पण तरीही कामगार त्यांच्या हक्काची आजही लढत आहे. असंघटित क्षेत्रातील कामगारांचे आजही मोठ्या प्रमाणात शोषण होताना दिसते. काम करूनही कामाचा योग्य मोबदला दिला जात नाही. कामाच्या ठिकाणी स्त्री पुरुष समान यांना समान मोबदला असून सारख्या कामाच्या मानधन स्त्रियांना कमी पुरुषानं जास्त दिले जाते. ट्रांजेंडर कामगारांना प्रत्यक्षात योग्य वागणूक दिली जात नाही. कामगारांना त्यांचे अधिकार मिळण्यासाठी असलेल्या कायद्याची अंमलबजावणी झालीच पाहिजे… आणि प्रत्येक कामगाराच्या कामाचा दर्जा हा वाढला आणि किमान वेतन प्रत्येकाला मिळेलच पाहिजे.

मागील वर्षी ( १ मे २०२१ ) ऐसा भारत बनाएंगे च्या ७ व्या आवृत्ती मध्ये कामगार दिन व महाराष्ट्र दिनानिमित्त युवकांनी लेख, कविता लिहिले आहेत. व त्याचसोबत, संविधान दिन, गणतंत्र दिन, संवित्रीमई फुले जयंती, निमित्त विशेष अंक, वेलेन्टाइन डे, जागतिक जल दिन, लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे जयंती निमित्त व आशा वेगवेगळ्या विषयांवर हिन्दी, मराठी भाषेत वाचण्यास उपलब्ध आहेत. तुम्ही आम्हाला संपर्क करू शकता.

– संपादन – पूजा, विशाल

Leave a Reply

Your email address will not be published.